قهوه و چای، سپر دفاعی مغز در برابر زوال عقل

خبر خوب برای عاشقان قهوه و چای: عادت صبحگاهی شما فقط برای بیدار شدن نیست، بلکه دارد از مغزتان در برابر زوال عقل محافظت می‌کند. یک مطالعه بزرگ که فوریه ۲۰۲۶ در مجله معتبر JAMA منتشر شد، با پیگیری ۱۳۱,۴۳۱ بزرگسال برای بیش از ۴۰ سال به این نتیجه رسید.

در طول این مطالعه، ۱۱,۰۳۳ نفر به زوال عقل مبتلا شدند، اما افرادی که در طول عمر خود بیشترین میزان قهوه و چای کافئین‌دار را مصرف کرده بودند، ۱۸٪ کمتر از افرادی که اصلاً مصرف نمی‌کردند، در معرض این بیماری قرار گرفتند. دکتر دانیل وانگ از دانشکده پزشکی هاروارد می‌گوید کافئین با مسدود کردن گیرنده‌های آدنوزین A2A در مغز، التهاب عصبی و استرس اکسیداتیو را کاهش می‌دهد و تجمع پروتئین‌های سمی آمیلوئید و تاو را کم می‌کند.

اما زیاده‌روی نکن! محققان متوجه شدند که اثر محافظتی در یک محدوده مشخص به اوج خود می‌رسد: حدود ۲ تا ۳ فنجان قهوه کافئین‌دار در روز، یا ۱ تا ۲ فنجان چای. مصرف بیش از این مقدار، فایده اضافه‌ای نداشت، اگرچه ضرری هم برای شناخت ایجاد نمی‌کرد.

دلیل اینکه چای با مقدار کمتری مؤثر است، به ترکیبات فعال زیستی دیگرش برمی‌گردد. چای سرشار از آنتی‌اکسیدان‌های قوی مثل فلاونوئیدها و کاتچین‌هاست که حتی در مقادیر کم هم خاصیت محافظت عصبی دارند. نکته جالب دیگر این بود که محققان افراد با ریسک ژنتیکی بالا و پایین را مقایسه کردند و دیدند که تأثیر محافظتی قهوه در هر دو گروه یکسان است. یعنی حتی اگر ژنتیکت هم برای آلزایمر بد باشد، قهوه و چای می‌توانند به کمکت بیایند.